BÜLENT ORTAÇGİL ŞARKILARINDAKİ "SORULAR"

Bülent Ortaçgil şarkılarında karşılaştığımız önemli noktalardan biri dinleyiciye sorular sormasıdır. Öyle ki cevabı verilmeden sorulan bu sorular dinleyiciyi düşündürmeye ve hatta şarkıya katılmaya itiyor. Ortaçgil’in bu şarkılarındaki soruların en ortaya çıktığı satırları ayıklayıp derlersek Ortaçgil’in penceresinden dünyaya,  insanlara bazen de kendine sorduğu sorulara ulaşabiliriz :

“On yedisinde Çocuk Var İçeride
Acaba Ne Diye? “  Adam Sende

“Kendi Kendine Bir Sor
Nereye Kadar”   Aşk Nereye Kadar

“Benimle oynar mısın”

“Ortaçgil'i sever misiniz? “  Bir Tek Sen Yalanı

“Hani değiştirecektik dünyayı”  Çoktular Ama Hiç Yoktular

“Denize Doğru, Yüzlerce Yol Var
Ama Hangisi Doğru Hangisi Çıkmaz?”  Dalyan Deltası

“Orada yerinde misin?
Duyuyor musun?”  Duyuyor Musun

“En açık seçik olan belirsizlik midir?”  Gece Yalanları

“Güzel günler mi geçti
Yoksa biz mi çirkinleştik”  İntegral

“Siz kardeşler
Hangi kedileri seversiniz?
Hangi kediler gibi
Yaşamak istersiniz?
Sevimli, uslu, sesli, hırslı
Hangi kedilerdensiniz?”  Kediler 

“Kiminle?
Nasıl?
Nereye sokağında”  Nereye Sokağı 

Bir çok sorular sorduğu Normal şarkısında ise hep aynı “normal” cevabını duymanın trajikomedisini işlemiştir Ortaçgil:  “Uf biri anlatsın hemen nedir bu normal. Canım sıkıldı yoksa ben miyim anormal”

Varoluşçuluk felsefesinden izler gördüğümüz “Olmalı Mı Olmamalı Mı” şarkısı ise  varoluşun en güzel sorularından biri .

Cevabını bulmadığı bir başka sorusu : “Yine kendi kendime sormadan duramadım
Niye seni böyle istiyorum diye bulamadım” Sensiz Olmaz

“Yalnız kadınlar için mi ağlamak
Yalnız çocuklar mı oyun oynar”  Yapma Lütfen

Ve ayrıca şarkının içinde cevabını verdiği kısa sorular vardı :

Aşk Var mı? Sorusuna verdiği cevap gibi “Var”

Son olarak da Ortaçgil’in hayata sorular sormanın ne kadar önemli olduğunu vurguladığı o şarkıyla bitirelim :

“Bu İş Zor Çok Zor Yonca
Çünkü İnsanlar Günler Boyunca
Hiç Soru Sormadan Durur”

BÜLENT ORTAÇGİL ŞARKILARINDAKİ AŞK TEMASI

Ortaçgil şarkılarında ara ara aşk temasıyla karşılaşmak mümkün.” Ara ara” demek Ortaçgil şarkıları için doğru bir tabir; çünkü şarkılarında “aşk”, baskın bir konu değildir. Bu onun çok çeşitli konuları içeren şarkılar yaptığının küçük bir kanıtı. Ortaçgil şarkılarının bir diğer özelliği ise aynı şarkıda birden fazla temayı içermesidir. Örneğin “Aşk Var” şarkısı klasik bir aşk şarkısı değildir, içinde politik tavır olan dizelerde yer almaktadır. Fakat Ortaçgil şarkılarında aşk temasına odaklanmak gerekirse, genelde aşkı tanımlama çabasını görebiliriz. “Aşk Var” şarkısında yer alan  “Kaf dağının ardına kaçsa bile aşk var. Yatak çarşaflarına sıkışsa bile aşk var. Yalnız bir titreşim olsa ya da bir kıpırtı kalsa, yine aşk var” dizeleri buna örnek gösterilebilir. Bir diğer örnek ise “Aşk Nereye Kadar” şarkısıdır. “Bütün değerlerin geometrik artar.  Genelden özele yolculuk bu. Bütün en güzeller sende toplanır. Kapılar kapatılır kalıcı mutluluk” dizelerinde de aşkın Ortaçgil’e göre bir tanımını görüyoruz. Fakat bu dizelerde gördüğümüz aşk tanımında tüm değerlerin bir oran ve düzen içinde artması söz konusuyken bir başka Ortaçgil şarkısında “aşk bir dengesizlik işi” tanımını görebiliyoruz. ”Sensiz Olmaz” olan bu Ortaçgil şarkısında da aşkın bir başka halini görmek mümkün.

Bir başka Ortaçgil şarkısı olan “Sıcak” şarkısı da sevginin bireydeki  etkisini anlatır. Bu anlamda “Çığlık Çığlığa” şarkısıyla ortak bir konuyu paylaşır. “Çığlık Çığlığa” şarkısı da Ortaçgil’in aşktan sonraki değişimleri  anlattığı bir diğer şarkısıdır. Ortaçgil’in 2.Perde albümünde yer alan “Saçların” şarkısı da bize aşk temasını en naif ifadelerle gösterir. “Sevgi” şarkısı ise Ortaçgil’in ifadelerinden de anlayacağımız üzere yaşanmışlıkların sonucu olarak birine yazılmış bir şarkı değildir. Bu yüzden Ortaçgil birine ithaf edilmeyen bir aşk şarkısını yazmanın zor olduğunu söyler. “Bütün Sokaklarım” şarkısında ise, Ortaçgil aşkın kirli oyunlarından bahsettiğini söyler. “Hiçbir Zaman” şarkısı da  henüz birbirine yabancı iki kişinin birbirini anlamaya çalıştığı aşkın farklı bir dönemini anlatan bir Ortaçgil şarkısıdır. Kimseye Anlatmadım da Ortaçgil’in çok özel şarkılarından biridir. Aşk temasını hissedebildiğimiz bu şarkıyı ise,Ortaçgil daha kadınsı olarak yorumlar.  

 Bunun dışında “Gece Yalanları” albümü de bize birkaç aşk şarkısı sunar. Uzun yıllar görmediği eski bir aşkın bir tesadüf sonucu tekrar karşısına çıkmasını anlatan “Rastlantı Yalanı” şarkısı ve ikili aşk ilişkisini anlatan “Bir Tek Sen Yalanı” şarkısı bu albümde dinlediğimiz aşk temalı şarkılardır.
2010 yılında çıkmış olan “Sen” albümünde de Ortaçgil bize bir aşk şarkısı sunar. “Sen Sorumlusun” adlı şarkı kişisel yorumumca Nadir Göktürk’ün “Aşk Bitti” şarkısındaki tadı verir.

 Ortaçgil aşkı anlattığı bu şarkılarının dışında aşkı görebileceğimiz başka şarkılarda sunmuştur. Örneğin “Eylül Akşamı” şarkısı aşkın tesadüfî hikâyesini anlatır. Eylül Akşamı şarkısında yer alan ve en sevilen Ortaçgil dizelerinden biri olan “belki benim kağıt param bir şekilde, döne dolaşa senin cebine girmiştir” dizesi klasik bir iktisadi durumun şiire yansımış halidir. Ekonomi bilimi paranın dolaşım hızını anlatan velocity kavramıyla bunu gösterirken, Ortaçgil şiirsellikten uzak bu durumu şairane ifadelerle bir melodiye konduruverir. Şarkı aşkın küçük ihtimaller arasında dolaştığını gösterir.

Bülent Ortaçgil şarkılarının bir diğer özelliği ise şarkının dinleyici tarafından yoruma açık olmasıdır. Bu anlamda bir çok şarkısında dinleyici aşkı bulabilir. Örneğin kimi “Benimle Oynar Mısın” şarkısının siyasi mesajlar içerdiğini düşünürken, kimi de sevgiliye söylenmiş bir şarkı olarak yorumlar ve buradaki oyun sembolünü aşk olarak görür.  “Sana Geldim” şarkısından “Çoktular Ama Hiç Yoktular” şarkısına,  “Yalnız” şarkısından “Bu Su Hiç Durmaz” şarkısına kadar bir çok Ortaçgil şarkısında dinleyicinin kendi yorumuyla aşkı bulması mümkün.

BÜLENT ORTAÇGİL KONSERİNDEN NOTLAR

Bülent Ortaçgil konserlerinde artık bir ritüel haline dönmüş  bazı söylemler vardır. İlk defa konsere gidecek olanlar için  bir rehber niteliğindeki bu yazı, Ortaçgil konserinde çalınan bazı şarkıların Ortaçgil tarafından nasıl yorumlandığını gösterecektir. Örneğin hadi klasik marşımızı çalalım diyorsa ardından “Benimle Oynar Mısın”  şarkısı çalınacağı anlaşılır.  Eğer "bu şarkı pek bilinmez sadece Ortaçgil sevenler bilir, çekirdek sanat evinden kalma bir şarkı" diyorsa “Mum” şarkısını duymanız an meselesidir. Tabi “Kimseye Anlatmadım” şarkısını Birsen Tezer’siz söylemeyecek, aranızda Birsen Tezer gibi biri varsa çıksın sahneye söyleyelim teklifinde bulunarak şarkıdaki Birsen Tezer etkisini gösterecektir. Ayrıca orkestrada yaylılar yoksa “Gece Yalanları” şarkısını duymanız da çok zordur. Sensiz Olmaz şarkısında ise, dinleyicilerin Müslüm Gürses gibi söylemelerinden yakınacak ve küçük bir uyarı geçecektir. Yağmur şarkısı istendiğinde Teoman’ın “Yağmur”u mu diye sorma ihtiyacı duyar. Konser bitiminde ise görüşmek isterseniz biraz sıra bekledikten sonra görüşme imkanı bulabilirsiniz ve karşınızda muhtemelen şarap kadehiyle oturan mütevazi biri oturuyor olacaktır. Her şeyden önemlisi Ortaçgil konserine gidiyorsanız önceden onu ve müziğini anlayacak kadar Ortaçgil dinlemeniz gerekmektedir.

                                                                                                                 Ortaçgil'i Sever Misiniz?