BÜLENT ORTAÇGİL VE GİTAR

Gitarın atası lavta derler.Sümerler,Mısırlılar, Babilliler,Romalılar ve Yunanlılar bu sazın ilkel şekline kendi kültürlerinde barındırmıştır. Araplar tarafından geliştirilip Endülüs Emevileri tarafından Avrupa’ya getirilen lavta daha sonra kendi tarihi adaptasyonları sonucu evrimleşmiş, değişmiş hatta bazen bazı yerlerde özünü korumuş ve günümüz gitar haline kadar ilerlemiştir. Gitarın günümüz modern hali 19.yy da Luthier Antonio Torres tarafından oluşturulmuştur. Gitarın uzun tarihini özetlemek gerekirse bu bir kaç cümle bize en azından işe nerden başlamamız gerektiğini gösterecektir. Bülent Ortaçgil’in ise gitarla buluşması ve onun müziğinin şekillenmesi bu başlangıçtan itibaren yüzyıllar alacaktır. Belli dönemlerin bazı gitar dokunuşu dolaylı ya da direk yollardan Ortaçgil’in müzik anlayışında etkili olacaktır.

 Ortaçgil, müziğe ilk adım attığı yıllarda tek gitarıyla karşımıza çıktı. Donovan’ın kendine has arpejleri, The Beatles ‘ın 50’li yıllardan kalma Beat geleneğini belli bir noktaya getirmesi, Bob Dylan’ın folklorik müzikal anlayışı ve bunun gibi bir çok sanatsal bakış, onun müziğinde önemli yerlere sahipti. Bülent Ortaçgil'in yapmış olduğu müzik özellikle gitaristler için ayrı bir yerdedir. Ortaçgil müziğini iyi bir şekilde icra etmek için iyi bir gitar tekniğine sahip olmak gerekir. Ortaçgil'in çalmış olduğu akorları kendi bulmuş olduğu düzende çalması, gitaristlerin alışık olmadığı bir akor düzenini ortaya çıkarıyor. Örneğin çaldığı akorlarda çeşitli sesleri tınlatmaması, arpej ve ritimlerde tüm sesleri kullanmaması, bazen de gitarın akord dizilimindeki değişimlerle olabildiğince boş tellerlerle müziğini oluşturması gitaristler tarafından fark edilen özelliklerdendir. Bu ve buna benzer gitar teknikleri sebebiyle, Ortaçgil'in müziğinin icrası ustalık gerektirmektedir.

 Ortaçgil’in gitarı hakkında bir diğer bilmemiz gereken husus onun hangi marka gitar kullandığıdır. Martin gitar, Ortaçgil'in genelde kullandığı gitarın markasıdır. Eric Clapton da bu gitarı tercih eder. Alım gücü yüksek olan bir kitleye hitap eder. Yapım aşamasında akustik ve ses mühendislerinin de kontrolünden geçen üst düzey akustik gitardır.  Ortaçgil konserlerinde genellikle Martin marka gitarını çalsa da standart akordla çalmadığı "Eylül Akşamı"nda Takamine marka gitarını kullanır.

 Tüm bu bilgiler ışığında Ortaçgil’i anlamanın en önemli yolu gitarı da anlamaktır. Ve gitar, kendi tarihi gelişiminde,  dünyayı değiştirmek isteyen genç Ortaçgil’in elinden de geçerek yeni şarkılarda vücut bulmuştur.

BÜLENT ORTAÇGİL ŞARKILARINDAKİ AŞK TEMASI

Ortaçgil şarkılarında ara ara aşk temasıyla karşılaşmak mümkün.” Ara ara” demek Ortaçgil şarkıları için doğru bir tabir; çünkü şarkılarında “aşk”, baskın bir konu değildir. Bu onun çok çeşitli konuları içeren şarkılar yaptığının küçük bir kanıtı. Ortaçgil şarkılarının bir diğer özelliği ise aynı şarkıda birden fazla temayı içermesidir. Örneğin “Aşk Var” şarkısı klasik bir aşk şarkısı değildir, içinde politik tavır olan dizelerde yer almaktadır. Fakat Ortaçgil şarkılarında aşk temasına odaklanmak gerekirse, genelde aşkı tanımlama çabasını görebiliriz. “Aşk Var” şarkısında yer alan  “Kaf dağının ardına kaçsa bile aşk var. Yatak çarşaflarına sıkışsa bile aşk var. Yalnız bir titreşim olsa ya da bir kıpırtı kalsa, yine aşk var” dizeleri buna örnek gösterilebilir. Bir diğer örnek ise “Aşk Nereye Kadar” şarkısıdır. “Bütün değerlerin geometrik artar.  Genelden özele yolculuk bu. Bütün en güzeller sende toplanır. Kapılar kapatılır kalıcı mutluluk” dizelerinde de aşkın Ortaçgil’e göre bir tanımını görüyoruz. Fakat bu dizelerde gördüğümüz aşk tanımında tüm değerlerin bir oran ve düzen içinde artması söz konusuyken bir başka Ortaçgil şarkısında “aşk bir dengesizlik işi” tanımını görebiliyoruz. ”Sensiz Olmaz” olan bu Ortaçgil şarkısında da aşkın bir başka halini görmek mümkün.

Bir başka Ortaçgil şarkısı olan “Sıcak” şarkısı da sevginin bireydeki  etkisini anlatır. Bu anlamda “Çığlık Çığlığa” şarkısıyla ortak bir konuyu paylaşır. “Çığlık Çığlığa” şarkısı da Ortaçgil’in aşktan sonraki değişimleri  anlattığı bir diğer şarkısıdır. Ortaçgil’in 2.Perde albümünde yer alan “Saçların” şarkısı da bize aşk temasını en naif ifadelerle gösterir. “Sevgi” şarkısı ise Ortaçgil’in ifadelerinden de anlayacağımız üzere yaşanmışlıkların sonucu olarak birine yazılmış bir şarkı değildir. Bu yüzden Ortaçgil birine ithaf edilmeyen bir aşk şarkısını yazmanın zor olduğunu söyler. “Bütün Sokaklarım” şarkısında ise, Ortaçgil aşkın kirli oyunlarından bahsettiğini söyler. “Hiçbir Zaman” şarkısı da  henüz birbirine yabancı iki kişinin birbirini anlamaya çalıştığı aşkın farklı bir dönemini anlatan bir Ortaçgil şarkısıdır. Kimseye Anlatmadım da Ortaçgil’in çok özel şarkılarından biridir. Aşk temasını hissedebildiğimiz bu şarkıyı ise,Ortaçgil daha kadınsı olarak yorumlar.  

 Bunun dışında “Gece Yalanları” albümü de bize birkaç aşk şarkısı sunar. Uzun yıllar görmediği eski bir aşkın bir tesadüf sonucu tekrar karşısına çıkmasını anlatan “Rastlantı Yalanı” şarkısı ve ikili aşk ilişkisini anlatan “Bir Tek Sen Yalanı” şarkısı bu albümde dinlediğimiz aşk temalı şarkılardır.
2010 yılında çıkmış olan “Sen” albümünde de Ortaçgil bize bir aşk şarkısı sunar. “Sen Sorumlusun” adlı şarkı kişisel yorumumca Nadir Göktürk’ün “Aşk Bitti” şarkısındaki tadı verir.

 Ortaçgil aşkı anlattığı bu şarkılarının dışında aşkı görebileceğimiz başka şarkılarda sunmuştur. Örneğin “Eylül Akşamı” şarkısı aşkın tesadüfî hikâyesini anlatır. Eylül Akşamı şarkısında yer alan ve en sevilen Ortaçgil dizelerinden biri olan “belki benim kağıt param bir şekilde, döne dolaşa senin cebine girmiştir” dizesi klasik bir iktisadi durumun şiire yansımış halidir. Ekonomi bilimi paranın dolaşım hızını anlatan velocity kavramıyla bunu gösterirken, Ortaçgil şiirsellikten uzak bu durumu şairane ifadelerle bir melodiye konduruverir. Şarkı aşkın küçük ihtimaller arasında dolaştığını gösterir.

Bülent Ortaçgil şarkılarının bir diğer özelliği ise şarkının dinleyici tarafından yoruma açık olmasıdır. Bu anlamda bir çok şarkısında dinleyici aşkı bulabilir. Örneğin kimi “Benimle Oynar Mısın” şarkısının siyasi mesajlar içerdiğini düşünürken, kimi de sevgiliye söylenmiş bir şarkı olarak yorumlar ve buradaki oyun sembolünü aşk olarak görür.  “Sana Geldim” şarkısından “Çoktular Ama Hiç Yoktular” şarkısına,  “Yalnız” şarkısından “Bu Su Hiç Durmaz” şarkısına kadar bir çok Ortaçgil şarkısında dinleyicinin kendi yorumuyla aşkı bulması mümkün.

Bülent Ortaçgil Şarkılarının Hikayeleri 4

Anneannesinin bu şarkıdan bir şey olmaz dediği şarkıdır.

Ortaçgil bu şarkıyı Bozburun’daki iki arkadaşı için yazmıştır, denize açılmak isteyen fakat bir türlü fırsat bulamayan iki arkadaşı için…

“Sen” albümünden bir şarkı. Ortaçgil’in eşi Çiğdem Ortaçgil bu şarkı sebebiyle albümün ismini “Ayrıntılar İçimde” olsun istese de albüm “Sen” ismiyle yayınlanmıştır.

Ortaçgil ve eşinin yıllarca aynı  mahallede yaşamalarına rağmen yolları kesişmemiştir. Onca yıl sonra başka şehirde yollarının kesişmesini anlatan şarkıdır.