BÜLENT ORTAÇGİL ve ŞARKILARINDAKİ SAVAŞ TEMASI

“Savaştık Savaşa Yazdık
Yenen Ağlar Yenilen Ağlar
Bir Baktık ki Yapayalnızdık
Diyen Ağlar Demeyen Ağlar”

“Aşk Var” şarkısında da söylediği gibi savaş, savaşan tarafların her ikisinin de yenilgisiyle sonuçlanır. Bu konu çoğu şarkısında işlenmiştir. Örneğin bir diğer şarkısına bakacak olursak, “Biraz Umut” şarkısında da yine bu fikre değinmiştir:

“Savaşlar birbirine benzer
Kazanan olmaz
Kazandığını sanma
Kayıplarına bak biraz
Cebindekinin yarısını ödedin silahlara
Şimdi diyorsun ki
Yalnız barış adına !”

Oscar Wilde’ın da dediği gibi “ ateşe ateşle karşılık verenlerin elinde genellikle kalan küldür “. Savaşın getirdiği kazanç her zaman yanında en büyük yıkımı da getirmiştir, Ortaçgil de bunun farkındaydı.

Sözlerin de savaşı eleştiren bir diğer şarkısı da “Yapma Lütfen”dir.

“Sesim kısık bağırmaktan
Sağır duvarları gösterip beni susturma lütfen
Bütün savaşlar mı böyle benzer
Yalnız en güçlüler mi haklı olanlar
Bizi böyle oyalamak hiç mümkün değil”

Şarkının bu kıtasında dediği gibi güçlünün adaletsizliğinden bahseder ki bu konu başka şarkılarında da ortak fikir olmuştur, örneğin “Ayrıntılar” şarkısında olduğu gibi :

“Yıkılan duvarlar gördüm
Coğrafyanın değiştiğini
Hiç kimse değiştiremedi
Güçlünün haksızlığını”

Güçlü olmanın, gelişmişliğin yolunun savaş ve savaş ticaretinden geçtiğini anlatan bir diğer şarkısı da “Kızıma Mektup”tur :

“Diyeceğiz sana kardeşlikten barıştan…
Dakikada binler ölüyor açlıktan
Demeyeceğiz tabii: ‘En özgür, gelişmiş ülkeler en sıkı silah
tüccarları ’
Onu artık sen bulacaksın”

Görüldüğü üzere Bülent Ortaçgil’in şarkılarındaki savaş teması hep güçlü ile güçsüzün ayrımını anlatan ve savaş da kazanan tarafın olmayacağını vurgulayan bir yapıdadır.

BÜLENT ORTAÇGİL ŞARKILARINDAKİ AŞK TEMASI

Ortaçgil şarkılarında ara ara aşk temasıyla karşılaşmak mümkün.” Ara ara” demek Ortaçgil şarkıları için doğru bir tabir; çünkü şarkılarında “aşk”, baskın bir konu değildir. Bu onun çok çeşitli konuları içeren şarkılar yaptığının küçük bir kanıtı. Ortaçgil şarkılarının bir diğer özelliği ise aynı şarkıda birden fazla temayı içermesidir. Örneğin “Aşk Var” şarkısı klasik bir aşk şarkısı değildir, içinde politik tavır olan dizelerde yer almaktadır. Fakat Ortaçgil şarkılarında aşk temasına odaklanmak gerekirse, genelde aşkı tanımlama çabasını görebiliriz. “Aşk Var” şarkısında yer alan  “Kaf dağının ardına kaçsa bile aşk var. Yatak çarşaflarına sıkışsa bile aşk var. Yalnız bir titreşim olsa ya da bir kıpırtı kalsa, yine aşk var” dizeleri buna örnek gösterilebilir. Bir diğer örnek ise “Aşk Nereye Kadar” şarkısıdır. “Bütün değerlerin geometrik artar.  Genelden özele yolculuk bu. Bütün en güzeller sende toplanır. Kapılar kapatılır kalıcı mutluluk” dizelerinde de aşkın Ortaçgil’e göre bir tanımını görüyoruz. Fakat bu dizelerde gördüğümüz aşk tanımında tüm değerlerin bir oran ve düzen içinde artması söz konusuyken bir başka Ortaçgil şarkısında “aşk bir dengesizlik işi” tanımını görebiliyoruz. ”Sensiz Olmaz” olan bu Ortaçgil şarkısında da aşkın bir başka halini görmek mümkün.

Bir başka Ortaçgil şarkısı olan “Sıcak” şarkısı da sevginin bireydeki  etkisini anlatır. Bu anlamda “Çığlık Çığlığa” şarkısıyla ortak bir konuyu paylaşır. “Çığlık Çığlığa” şarkısı da Ortaçgil’in aşktan sonraki değişimleri  anlattığı bir diğer şarkısıdır. Ortaçgil’in 2.Perde albümünde yer alan “Saçların” şarkısı da bize aşk temasını en naif ifadelerle gösterir. “Sevgi” şarkısı ise Ortaçgil’in ifadelerinden de anlayacağımız üzere yaşanmışlıkların sonucu olarak birine yazılmış bir şarkı değildir. Bu yüzden Ortaçgil birine ithaf edilmeyen bir aşk şarkısını yazmanın zor olduğunu söyler. “Bütün Sokaklarım” şarkısında ise, Ortaçgil aşkın kirli oyunlarından bahsettiğini söyler. “Hiçbir Zaman” şarkısı da  henüz birbirine yabancı iki kişinin birbirini anlamaya çalıştığı aşkın farklı bir dönemini anlatan bir Ortaçgil şarkısıdır. Kimseye Anlatmadım da Ortaçgil’in çok özel şarkılarından biridir. Aşk temasını hissedebildiğimiz bu şarkıyı ise,Ortaçgil daha kadınsı olarak yorumlar.  

 Bunun dışında “Gece Yalanları” albümü de bize birkaç aşk şarkısı sunar. Uzun yıllar görmediği eski bir aşkın bir tesadüf sonucu tekrar karşısına çıkmasını anlatan “Rastlantı Yalanı” şarkısı ve ikili aşk ilişkisini anlatan “Bir Tek Sen Yalanı” şarkısı bu albümde dinlediğimiz aşk temalı şarkılardır.
2010 yılında çıkmış olan “Sen” albümünde de Ortaçgil bize bir aşk şarkısı sunar. “Sen Sorumlusun” adlı şarkı kişisel yorumumca Nadir Göktürk’ün “Aşk Bitti” şarkısındaki tadı verir.

 Ortaçgil aşkı anlattığı bu şarkılarının dışında aşkı görebileceğimiz başka şarkılarda sunmuştur. Örneğin “Eylül Akşamı” şarkısı aşkın tesadüfî hikâyesini anlatır. Eylül Akşamı şarkısında yer alan ve en sevilen Ortaçgil dizelerinden biri olan “belki benim kağıt param bir şekilde, döne dolaşa senin cebine girmiştir” dizesi klasik bir iktisadi durumun şiire yansımış halidir. Ekonomi bilimi paranın dolaşım hızını anlatan velocity kavramıyla bunu gösterirken, Ortaçgil şiirsellikten uzak bu durumu şairane ifadelerle bir melodiye konduruverir. Şarkı aşkın küçük ihtimaller arasında dolaştığını gösterir.

Bülent Ortaçgil şarkılarının bir diğer özelliği ise şarkının dinleyici tarafından yoruma açık olmasıdır. Bu anlamda bir çok şarkısında dinleyici aşkı bulabilir. Örneğin kimi “Benimle Oynar Mısın” şarkısının siyasi mesajlar içerdiğini düşünürken, kimi de sevgiliye söylenmiş bir şarkı olarak yorumlar ve buradaki oyun sembolünü aşk olarak görür.  “Sana Geldim” şarkısından “Çoktular Ama Hiç Yoktular” şarkısına,  “Yalnız” şarkısından “Bu Su Hiç Durmaz” şarkısına kadar bir çok Ortaçgil şarkısında dinleyicinin kendi yorumuyla aşkı bulması mümkün.