GİTAR

"beli var, kalçası var.. kadın gibi” Aşık Veysel'in gitar için yaptığı bu tanım ne naif özetlemiş gitarı...

Bülent Ortaçgil'e de ilk gitarını eniştesi hediye etmişti ve bu Ortaçgil için müzikal yolculuğun ilk adımıydı. Bu yüzden gitarı anlamak Ortaçgil'i anlamak için önemlidir.
Tabi gitar da kendi içinde sınıfsal ayrıma sahiptir. Kızıl ağaç, akça ağaç, gül ağacı, maun ağacı ,abanoz ağacı, ıhlamur ağacı (ve bu örnek uzar gider) olmak üzere bir sürü ağaç gitar yapımında kullanılabilir. Örneğin abanoz ağacından yapılan gitarlar ile özel cinsleri dışında her hangi bir gül ağacından yapılmış bir gitar aynı statüye sahip değildir. Bu sınıfsal ayrımı belirleyen durum, toplum içindeki maddiyatın sunduğu sınıfsal ayrımdan çok da farklı olmayacaktır; ancak herşeye rağmen gitarın abanoz ağacından ya da gül ağacından yapılması önemli değildir, önemli olan eniştesinin hediye ettiği düşük seviye bir gitar dahi olsa o en güzel melodileri yakalayabilmektir

BÜLENT ORTAÇGİL LİSE YILLARI

Ortaçgil'in lisedeyken grup ve sınıf arkadaşı olan Mustafa Fatih Hunca'nın Bülent Ortaçgil hakkındaki bir yazısı, sayfamıza özel yazdığı bu yazı için ona teşekkür ederiz :

Sene 1968 olsa gerek...

Yer Çınarcık..

Beldenin en önemli çay bahçesi ve gazinosunda bir genç grup müzik yapıyor..
Grubun adı Filozoflar.. Kimleri mi var grupta?

Beatles hastası birkaç genç bir de "FILL-IN" tarzında bir davulcu..

Evet, piyanoda rahmetli GALİP BORANSU (İPUCU Beşlisinden hatırlayabilirsiniz)
Gitarda OSMAN KAYAALP.. O zamanların en yetenekli ve popüler gitaristlerinden - Beatles'ı aynen çalan adam-
Bas gitarda Ahmet Güvenç - zaten herkes tanıyor Kurtalan Ekspres grubundan
Ritm Gitar ve Vokalde Mustafa Fatih Hunca ve deeee...
Solist kim dersiniz? Evet bildiniz Sevgili BÜLENT ORTAÇGİL..

Grup daha ziyade cover müzik yapıyor; Nights in White Satin, Beatles Şarkıları filan gibi..

O sıralarda Mazhar Alanson ve Fuat Güner vesaire (MFÖ değil) daha yeni yeni ses getiriyorlar piyasada..
Ama onlar da cover yapıyor o sıralarda..

Birgün Mazhar'ın yolu Çınarcığa düşüyor, turist olarak ve tesadüf bu ya Bülent'in de olduğu Filozoflar grubunu canlı dinliyor..
Programdan sonra Mazhar yanımıza geliyor ve diyor ki
"AFERİN AFERİN ÇALIŞIN BAKALIM OLACAK"... Tabii o ukala ve küçümseyici tavrı ile dalga geçiyor aklı sıra

Bundan yıllar sonra baktığımızda o gün "ti" ye aldığı BÜLENT ORTAÇGİL şu an itibarıyla Türkiye'nin gelmiş geçmiş
"EN KARAKTERLİ, YARATICI" SANATÇILARININ başında geliyor.. Öyle ki adına "TRIBUTE" albümler yapılıyor..
Taraflı tarafsız herkes kendisini takdir ediyor... ve seviyor.. Yani Bülent adının Türkiye'de müzik tarihine altın harflerle yazdırmış bir sanatçı olarak
karşımıza çıkıyor..

Bravo Mazhar bayağı ileri görüşlüymüşsün (ukalalığın bir yana)...

Diğer taraftan aynı gruptan Ahmet Güvenç malum olduğu üzere çok özverili çalışmasıyla Türkiye'nin en iyi basçılarından biri ve aynı zamanda eğitmen de oldu..
Galip Boransu maalesef oldukça genç bir yaşta aramızdan ayrıldı.. Osman Kayaalp halen Belçika'da ve müzik de yapmaya devam ediyor arada..

Fatih Hunca' ise bir ara birçok beste çalışmaları yaptı başka arkadaşlarıyla ve hatta stüdyo şarkıları da mevcut.. Ama bunlar yayınlanmadı.. Şimdi eşi Bilgi ile birlikte
bilhassa Türkiye'yi tanıtan ve eğitici internet siteleri işletiyor..

İşte böyle.. Bülent'in hayatından minik bir hikaye.. SEVGİLERLE

                                                                                                                           Mustafa Fatih Hunca

BÜLENT ORTAÇGİL VE OYUN

Ortaçgil'in "Duyuyor Musun " ve "Biraz Umut" şarkılarındaki "Oyun" kelimesi siyasi bir terim olarak algılanmalıdır. Ortaçgil de bunu kabul eder. Bu şarkılarda ‘eğer sen oyuna dahil olmazsan onlar oyunu kendilerine göre oynar ve dünyayı istedikleri gibi bir hale sokarlar’ durumu vardır.

“Dünya değişiyor görmek olası. Bizden sorulacak sonra ilerisi. Katılmazsan oyuna, onların olacak bütün yarısı” Duyuyor Musun

“Sen gizlendin yerinde ben saklandım o sokaklarda hep onlar oynadı. Sen susmuştun, ben ürkmüştüm, konuşmadım. Yeni bir ses için heves kalmadı” Biraz Umut

BÜLENT ORTAÇGİL HODRİ MEYDAN SAHNESİ

Deniz Dündar ile Ortaçgil Hodri Meydan konseri kulisinden bir görüntü.
1982-1983 yılları arasında Levent Kırca’nın "Hodri Meydan" sahnesinde bir çok jazz müziği sanatçısı ile birlikte Bülent Ortaçgil de sahne alacaktı. Sırasını beklerken ...Ortaçgil repertuar olsun diye on beş dakikalık bir süre içinde “Değirmenler“ şarkısını yazmıştı. Daha sonra bir çok müzisyen tarafından da yorumlanan şarkı Ortaçgil dinleyenler için önemli bir yer edinmiştir.

BÜLENT ORTAÇGİL ve ŞARKILARINDAKİ MATEMATİK

 Ortaçgil’in babasının tıp doktoru olmasından kaynaklı mıdır bilinmez ailesinde sayısal mesleklere doğru bir eğilim görülmektedir. Kendisi kimya mühendisliğinde ihtisaslaşırken kardeşi Ercüment Ortaçgil de matematik profesörlüğü yapmaktadır. Ortaçgil şarkı sözleri yazarken de bu mesleğin ona getirdiği özelliklerden faydalanmıştır. Bir röportajında bu durumu dile getiren Ortaçgil mühendisliğin matematiksel tekniği ile şarkı yazmadaki düşünüş şeklinin ortak olduğu noktaları vurgular: “Mühendisliğimin müziğin tekniğini öğrenmemde bir faydası olmamıştır da o düşünüş zincirinin şarkı sözlerini yazarken, mantıklama kurarken yararını gördüm; ama müzik kendi içinde bir konu. Yani onu özel olarak uğraşıp öğrenmemiz gerekiyor.”  Ortaçgil’e göre ise müzik tamamen farklı bir mantığa dayanmaktadır. 

  Mühendisliğin getirmiş olduğu bu mantıklama, Ortaçgil’in şarkı sözlerinin yazım tekniğinde etkili olmuştur. Bunun dışında bazı Ortaçgil şarkılarında ise matematiksel ifadelerin içerisindeki gizli şiirsel anlamları da yakalayabiliriz. Bu sözler de muhendisliğin getirdiği o matematiksel zekanın ürünü müdür bilinmez; fakat matematiksel bir ifadenin içindeki derin anlamları yakalamanın ustalığını görürüz Ortaçgil'in bu şarkılarında : 

  

“İntegralimi al abi
Limit sıfıra gider
İstediğini yap bana
Sessizlik sonsuzda nasıl olsa”  İntegral

“belki benim kağıt param,
bir şekilde, döne dolaşa
senin cebine girmiştir “     Eylül Akşamı

“Matematikleştirme beni
Çarpma, bölme
Toplama, çıkartma
Beni hesaplaştırma”        Beni Kategorize Etme

BÜLENT ORTAÇGİL ve ŞARKILARINDAKİ SAVAŞ TEMASI

“Savaştık Savaşa Yazdık
Yenen Ağlar Yenilen Ağlar
Bir Baktık ki Yapayalnızdık
Diyen Ağlar Demeyen Ağlar”

“Aşk Var” şarkısında da söylediği gibi savaş, savaşan tarafların her ikisinin de yenilgisiyle sonuçlanır. Bu konu çoğu şarkısında işlenmiştir. Örneğin bir diğer şarkısına bakacak olursak, “Biraz Umut” şarkısında da yine bu fikre değinmiştir:

“Savaşlar birbirine benzer
Kazanan olmaz
Kazandığını sanma
Kayıplarına bak biraz
Cebindekinin yarısını ödedin silahlara
Şimdi diyorsun ki
Yalnız barış adına !”

Oscar Wilde’ın da dediği gibi “ ateşe ateşle karşılık verenlerin elinde genellikle kalan küldür “. Savaşın getirdiği kazanç her zaman yanında en büyük yıkımı da getirmiştir, Ortaçgil de bunun farkındaydı.

Sözlerin de savaşı eleştiren bir diğer şarkısı da “Yapma Lütfen”dir.

“Sesim kısık bağırmaktan
Sağır duvarları gösterip beni susturma lütfen
Bütün savaşlar mı böyle benzer
Yalnız en güçlüler mi haklı olanlar
Bizi böyle oyalamak hiç mümkün değil”

Şarkının bu kıtasında dediği gibi güçlünün adaletsizliğinden bahseder ki bu konu başka şarkılarında da ortak fikir olmuştur, örneğin “Ayrıntılar” şarkısında olduğu gibi :

“Yıkılan duvarlar gördüm
Coğrafyanın değiştiğini
Hiç kimse değiştiremedi
Güçlünün haksızlığını”

Güçlü olmanın, gelişmişliğin yolunun savaş ve savaş ticaretinden geçtiğini anlatan bir diğer şarkısı da “Kızıma Mektup”tur :

“Diyeceğiz sana kardeşlikten barıştan…
Dakikada binler ölüyor açlıktan
Demeyeceğiz tabii: ‘En özgür, gelişmiş ülkeler en sıkı silah
tüccarları ’
Onu artık sen bulacaksın”

Görüldüğü üzere Bülent Ortaçgil’in şarkılarındaki savaş teması hep güçlü ile güçsüzün ayrımını anlatan ve savaş da kazanan tarafın olmayacağını vurgulayan bir yapıdadır.

BÜLENT ORTAÇGİL VE GİTAR

Gitarın atası lavta derler.Sümerler,Mısırlılar, Babilliler,Romalılar ve Yunanlılar bu sazın ilkel şekline kendi kültürlerinde barındırmıştır. Araplar tarafından geliştirilip Endülüs Emevileri tarafından Avrupa’ya getirilen lavta daha sonra kendi tarihi adaptasyonları sonucu evrimleşmiş, değişmiş hatta bazen bazı yerlerde özünü korumuş ve günümüz gitar haline kadar ilerlemiştir. Gitarın günümüz modern hali 19.yy da Luthier Antonio Torres tarafından oluşturulmuştur. Gitarın uzun tarihini özetlemek gerekirse bu bir kaç cümle bize en azından işe nerden başlamamız gerektiğini gösterecektir. Bülent Ortaçgil’in ise gitarla buluşması ve onun müziğinin şekillenmesi bu başlangıçtan itibaren yüzyıllar alacaktır. Belli dönemlerin bazı gitar dokunuşu dolaylı ya da direk yollardan Ortaçgil’in müzik anlayışında etkili olacaktır.

 Ortaçgil, müziğe ilk adım attığı yıllarda tek gitarıyla karşımıza çıktı. Donovan’ın kendine has arpejleri, The Beatles ‘ın 50’li yıllardan kalma Beat geleneğini belli bir noktaya getirmesi, Bob Dylan’ın folklorik müzikal anlayışı ve bunun gibi bir çok sanatsal bakış, onun müziğinde önemli yerlere sahipti. Bülent Ortaçgil'in yapmış olduğu müzik özellikle gitaristler için ayrı bir yerdedir. Ortaçgil müziğini iyi bir şekilde icra etmek için iyi bir gitar tekniğine sahip olmak gerekir. Ortaçgil'in çalmış olduğu akorları kendi bulmuş olduğu düzende çalması, gitaristlerin alışık olmadığı bir akor düzenini ortaya çıkarıyor. Örneğin çaldığı akorlarda çeşitli sesleri tınlatmaması, arpej ve ritimlerde tüm sesleri kullanmaması, bazen de gitarın akord dizilimindeki değişimlerle olabildiğince boş tellerlerle müziğini oluşturması gitaristler tarafından fark edilen özelliklerdendir. Bu ve buna benzer gitar teknikleri sebebiyle, Ortaçgil'in müziğinin icrası ustalık gerektirmektedir.

 Ortaçgil’in gitarı hakkında bir diğer bilmemiz gereken husus onun hangi marka gitar kullandığıdır. Martin gitar, Ortaçgil'in genelde kullandığı gitarın markasıdır. Eric Clapton da bu gitarı tercih eder. Alım gücü yüksek olan bir kitleye hitap eder. Yapım aşamasında akustik ve ses mühendislerinin de kontrolünden geçen üst düzey akustik gitardır.  Ortaçgil konserlerinde genellikle Martin marka gitarını çalsa da standart akordla çalmadığı "Eylül Akşamı"nda Takamine marka gitarını kullanır.

 Tüm bu bilgiler ışığında Ortaçgil’i anlamanın en önemli yolu gitarı da anlamaktır. Ve gitar, kendi tarihi gelişiminde,  dünyayı değiştirmek isteyen genç Ortaçgil’in elinden de geçerek yeni şarkılarda vücut bulmuştur.