BÜLENT ORTAÇGİL VE GİTAR

Gitarın atası lavta derler.Sümerler,Mısırlılar, Babilliler,Romalılar ve Yunanlılar bu sazın ilkel şekline kendi kültürlerinde barındırmıştır. Araplar tarafından geliştirilip Endülüs Emevileri tarafından Avrupa’ya getirilen lavta daha sonra kendi tarihi adaptasyonları sonucu evrimleşmiş, değişmiş hatta bazen bazı yerlerde özünü korumuş ve günümüz gitar haline kadar ilerlemiştir. Gitarın günümüz modern hali 19.yy da Luthier Antonio Torres tarafından oluşturulmuştur. Gitarın uzun tarihini özetlemek gerekirse bu bir kaç cümle bize en azından işe nerden başlamamız gerektiğini gösterecektir. Bülent Ortaçgil’in ise gitarla buluşması ve onun müziğinin şekillenmesi bu başlangıçtan itibaren yüzyıllar alacaktır. Belli dönemlerin bazı gitar dokunuşu dolaylı ya da direk yollardan Ortaçgil’in müzik anlayışında etkili olacaktır.

 Ortaçgil, müziğe ilk adım attığı yıllarda tek gitarıyla karşımıza çıktı. Donovan’ın kendine has arpejleri, The Beatles ‘ın 50’li yıllardan kalma Beat geleneğini belli bir noktaya getirmesi, Bob Dylan’ın folklorik müzikal anlayışı ve bunun gibi bir çok sanatsal bakış, onun müziğinde önemli yerlere sahipti. Bülent Ortaçgil'in yapmış olduğu müzik özellikle gitaristler için ayrı bir yerdedir. Ortaçgil müziğini iyi bir şekilde icra etmek için iyi bir gitar tekniğine sahip olmak gerekir. Ortaçgil'in çalmış olduğu akorları kendi bulmuş olduğu düzende çalması, gitaristlerin alışık olmadığı bir akor düzenini ortaya çıkarıyor. Örneğin çaldığı akorlarda çeşitli sesleri tınlatmaması, arpej ve ritimlerde tüm sesleri kullanmaması, bazen de gitarın akord dizilimindeki değişimlerle olabildiğince boş tellerlerle müziğini oluşturması gitaristler tarafından fark edilen özelliklerdendir. Bu ve buna benzer gitar teknikleri sebebiyle, Ortaçgil'in müziğinin icrası ustalık gerektirmektedir.

 Ortaçgil’in gitarı hakkında bir diğer bilmemiz gereken husus onun hangi marka gitar kullandığıdır. Martin gitar, Ortaçgil'in genelde kullandığı gitarın markasıdır. Eric Clapton da bu gitarı tercih eder. Alım gücü yüksek olan bir kitleye hitap eder. Yapım aşamasında akustik ve ses mühendislerinin de kontrolünden geçen üst düzey akustik gitardır.  Ortaçgil konserlerinde genellikle Martin marka gitarını çalsa da standart akordla çalmadığı "Eylül Akşamı"nda Takamine marka gitarını kullanır.

 Tüm bu bilgiler ışığında Ortaçgil’i anlamanın en önemli yolu gitarı da anlamaktır. Ve gitar, kendi tarihi gelişiminde,  dünyayı değiştirmek isteyen genç Ortaçgil’in elinden de geçerek yeni şarkılarda vücut bulmuştur.

BÜLENT ORTAÇGİL ve JOHN LENNON : "AŞK"

Bülent Ortaçgil'in ve John Lennon'ın kendi aşk tanımlamalarını görmek için şu şarkılarından yola  çıkabiliriz : 

 "Aşk Nereye Kadar "Bülent Ortaçgil ve "Love" John Lennon

Aşk hakikattır, hakikat aşk
Aşk duygudur, duygu aşk
Aşk, aşık olunmayı istemektir
Aşk dokunuştur, dokunuş aşk
Aşk ulaşmaktır, ulaşmak aşk
Aşk, aşık olunmayı istemektir

Aşk sensin
Sen ve ben
Aşk bilmektir
Olabiliriz…

Aşk özgür olmaktır, özgür olmak aşk
Aşk yaşamaktır, yaşamak aşk
Aşk için gerekir aşık olmak

           Jonh Lennon

------------------------------------------------------------------

Aşk Başlar
Aşk Varır
Aşk Yaratır
Aşk Verir
Aşk Sorar, Sorgular
Aşk Dinler
Aşk Anlatır

Aşk Çözer, Geliştirir
Aşk Çarpar, Değiştirir
Aşk Sorari Sorgular
Aşk Üretir, Dönüştür

Kendi Kendine Bir Sor
Nereye Kadar

Bütün Değerlerin Geometrik Artar
Genelden Özele Yolculuk Bu
Bütün En Güzeller Sende Toplanır
Kapılar Kapatılır Kalıcı Mutluluk

Aşk Yıkar
Aşk Yapar
Aşk Yorar
Aşk Yeniler
Aşk Sorar, Sorgular
Aşk Yaşanır
Aşk Biter

Kendi Kendine Bir Sor
Nereye Kadar

Aşk Çözer Geliştirir
Aşk Çarpar Değiştirir
Aşk Sorar, Sorgular
Aşk Üretir, Dönüştürür

                                                                               Bülent Ortaçgil

Bülent Ortaçgil ve "FARK ETMEDEN ŞARKISI"

Bülent Ortaçgil’in politik şarkılarından biri olan “Fark etmeden” şarkısı  çevresine duyarsızlaşmış bireyi birinci ağızdan konuşturarak eleştirmektedir.  Ortaçgil’in şarkılarında kullandığı simgesel anlatım bu şarkıda da karşımıza çıkar. Özellikle şarkının nakarat kısmı olan “Ah bu renkler, ah bu renkler resimsiz ressam, cevabı yok ben sormasam.  Ah bu renkler, ah bu renkler verimsiz ressam, cevabı yok ben sormasam” dizeleri şarkıdaki anlam kapalılığının yoğun yaşandığı kısımdır. Şarkının bulanık kısmı diye de nitelendirilen ve şarkıya anlamsal bir gerilim katan bu dizeler müzikal açıdan da desteklenmiştir. Şarkının genelinde “fa minör” ilerleyen müzik, nakarata geldiğinde yarım ton kayarak “fa diyez major” olarak devam eder. Melodik olarak da bu anlam bulanıklığına girilmiş olur. 

Bülent Ortaçgil ve "DÜNYAYI DEĞİŞTİRMEK"

 Bülent Ortaçgil her şarkı yapma nedenini dünyayı değiştirme isteğiyle bağdaştırır.  Dünyayı değiştirmek Ortaçgil şarkılarında sık sık karşılaştığımız bir tema.  Örneğin Oyuna devam şarkısında geçtiği gibi :  “Rakipler kaçak güreştiler. Hepsinin yumrukları vardı. Dünyayı değiştirmek için verdiğimiz kırıntılardı”.

  Ortaçgil’in dünyayı  değiştirme arzusunu dile getirdiği bir röportajında bu durumu daha net anlayabiliriz :  “Şunu hep çok istedim: Dünyaya çarpayım ve onu değiştireyim. Her yapılan güzel şey dünyayı değiştirir ; ama benim başarılı olup olmadığım tartışılır”. Onun için her şarkı dünyayı değiştirme isteğiyle ortaya çıkarken, son zamanlarda şarkı yapmakta zorlanmasının sebebini de bu şekilde açıklıyor ve artık dünyayı kabullenmeye başladığını belirtiyor.

 Sonuç olarak şarkılarında sık sık gördüğümüz bu kavram belki de en güzel  şu şarkısında özetleniyor : 

“ Hani değiştirecektik dünyayı. Çoktular ama hiç yoktular”

BÜLENT ORTAÇGİL FİKİRLERİ ÜZERİNE

Bülent Ortaçgil’in lise ve üniversite yıllarında “Varoluşçu” felsefeyi takip ettiğini ve yazdığı şarkı sözlerinde de bunun etkilerini görebildiğimizi söylesek de Ortaçgil’i belirli çizgilerle tanımlamak yanlış olur. Bir röportajında bahsedilen bu durum Ortaçgil tarafından şöyle açıklanmıştır:

 “Hiç bir akım beni ikna edememişti, hep şüphelerim vardı zaten, onun bir anlamda bulanıklığını hep yaşadım.”

BÜLENT ORTAÇGİL ve VİCTOR JARA

Gitarın modern haline kavuştuktan sonraki tarihine bakacak olursak bile, dünya tarihinin bir çok anına şahitlik ettiğini ve kimsenin görmediği ama onun hep orada olduğu gerçeğini, bize sunduğu ezgilerde duyabiliriz. Örneğin 11 eylül 1973 Şili’de gerçekleşen darbede, gitarda kendine düşen yerini almıştı. Bir çok siyasi suçlu Şili Ulusal Stadyum’una toplatıldı. Aralarında sanatçılarda vardı. Victor Jara stadyuma götürülürken en yakın yoldaşını da yanına almıştı “gitarını”. Stadyuma toplanılan kalabalık içinde bir gitar ezgisi yükseldi önce ve Venceremos(kazanacağız) şarkısının sözleri dökülüverdi naif bir sesten. Kalabalık o yöne döndüğünde Victor Jara’nın Venceremos’u haykırdığını gördü ve eşlik etmeye başladı. Onca ölüm tehdidine rağmen tüm kalabalık, Victor Jara’ya eşlik ederek çığ gibi büyüyen bir tepkiye sebep olmuştu. Bu hareketi bastırmak isteyen askerler bir subayın emriyle Victor Jara’nın ellerini kırdı. Tam her şey kontrol altına alınmışken zayıf bir ses bir ıslıkla Venceremos’u çalmaya devam etti. Tüm kalabalık artık bu hareketi şaşkın gözlerle takip ediyordu. Victor Jara kırılan ellerine aldırmadan şarkısını söylemeye devam etti. Bu, yapılan tüm işkencelere ve baskılara gösterilen büyük bir tepkiydi. Stadyumdaki herkes de bunun farkındaydı. Askerler bir dipçikle Victor Jara’nın başını parçaladılar, ıslık çalmasın diye dilini kestiler ve ellerini de kesip ibret olsun diye tribünün önüne astılar. Artık Venceremos şarkısı susmuştu. Bir sessizliğin tabutu olsa da o an yerde parçalanmış gitar, başka ağaçların gövdesinde tekrar vücut bulup Victor Jara’nın fikirlerini ve sanatını takip eden bir çok sanatçı tarafından çalınmaya devam etmişti. "Yeni şarkı" ekolünün öncüsü o gün ölmek yerine tekrar doğmuştu. Her baş kaldırışın türküsü, Victor Jara’nın elleriyle çalınmaya başlandı. Gitar, tarihe notunu o gün böyle düştü. Victor Jara’nın o en meşhur şarkısına baktığımızda, “Manifesto”nun sözleri bir çığ olarak büyümüş ve başka şarkılarda tekrar ruh bulmuştu. Tıpkı Ortaçgil & Kızılok ortak yapımı olan “Biz Şarkılarımızı” şarkısının sözlerinde olduğu gibi :

Victor Jara: 

 

Şarkım ne gelip geçici övgüler düzer
Ne de başkalarına ün katar,
Yoksul ülkemin
Kök salmıştır toprağına.
Orada, her şeyin bittiği
Ve her şeyin başladığı yerde,
Söylerim o her zaman yiğit ve derin
Sonsuza dek yeni olacak şarkıyı.

Bülent Ortaçgil & Fikret Kızılok:

biz şarkılarımızı yarıştırmayız tazı gibi
bizim şarkılarımız rüzgarlara söylenir usulca
belki bir gün bilmeden buluşuruz
denizin kıyısında, çocuğun düşlerinde
ya da sivrisinek sazında usulca
usulca, usulca

  

                                      Ortaçgil'i Sever Misiniz?

BÜLENT ORTAÇGİL ve ERGUN PEKAKCAN

1971 yılında, Ergun Pekakcan okulda "Biz" adlı bir grup kurdu. Grubun diğer üyeleri Bülent Ortaçgil, Ercüment Ortaçgil ve Mehmet Seven’di. Grup bir albüm kaydı oluşturmadan dağıldı; fakat bu Ergun Pekakcan ile Bülent Ortaçgil’in birlikte müzik yapması için bir başlangıçtı. Bülent Ortaçgil, Ergun Pekakcan’ın evinde müzik yapmaya başladı ve “Benimle Oynar Mısın” albümü de bu döneme denk gelmektedir. Bu albümündeki tüm  piyano partisyonları da  Ergun Pekakcana aittir.  "Benimle Oynar Mısın?" "Olmalı mı, Olmamalı mı?", "Kediler", "Yağmur", "Her Şey Sevgiyle Başlar", "Şık Latife" ve "Suna Abla" şarkılarının piyano partisyonları daha sonra başka sanatçılar şeklinde yeniden yorumlansa da Ergun Pekakcan’ın bu şarkılar üzerindeki etkisi her zaman devam etmiştir.

  Benimle Oynar Mısın albümü bu şekilde oluşmaya başlarken dönemin yapımcılarından Şanar Yurdatapan şarkıları ticari bulmadı ve sözlerde değişiklikler yapmak istedi. Bu durum Ortaçgil ve Pekakcan'ı rahatsız etti. Sonunda  Ortaçgil ve Pekakcan “Benimle Oynar Mısın” albümünün yapımcılığını üstlenecek Ali Kocatepe ile çalışma kararı aldı.

 Ardında bıraktığı az, fakat önemli kayıtlarla Ergun Pekakcan 1997 yılında kansere yenik düşüp hayatını kaybetti. 
                                     Ortaçgil'i Sever Misiniz